Baş ağrısı neden olur? Beynin kendisi acı hissetmiyor

Başın ağrıdığında işin ilginç yanı şu: beynin kendisi o an hiç acı hissetmiyor. Kulağa tuhaf geliyor, değil mi? Zonklayan, sıkıştıran o his kafanın tam içinden geliyormuş gibi. Ama acıyı hisseden yer beyin değil, çevresi.

Beyin neden acı hissetmiyor?

Vücudunda ağrıyı algılayan özel sinirler var. Bunlara ağrı reseptörü, yani nosiseptör deniyor. Elini sıcak bir tencereye değdirdiğinde ya da dizini çarptığında sinyali başlatan onlar. Ama beyin dokusunda bu sinirlerden tek bir tane bile yok. Yani beynin kendisi acıyı hissedemiyor.

Peki ağrı nereden geliyor?

Baş ağrısı, beynin etrafındaki yapılardan geliyor. Beyni saran zarlar var, bunlara meninks deniyor. Bir de beynin çevresindeki kan damarları, sinirler ve baş ile boyun kasları var. Bunların hepsinde ağrıyı algılayan sinirler bulunuyor. Baş ağrısı dediğin şey, işte bu yapılardan birinin ya da birkaçının alarm vermesi.

Üstelik bu çok yaygın bir şey. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre dünyadaki yetişkinlerin yaklaşık yarısı son bir yılda en az bir kez baş ağrısı yaşamış.

En sık görülen tür: gerilim tipi baş ağrısı

En yaygın tür, gerilim tipi baş ağrısı. Çoğu zaman stresle, kötü duruşla ve baş ile boyundaki kasların gerilmesiyle bağlantılı. Saatlerce ekrana eğilip omuzlarını kastığında, o gerilen kaslar ağrının kaynağı olabiliyor.

Migren başka bir hikâye

Migren sadece şiddetli bir baş ağrısı değil, ayrı bir durum. Burada baş rolde trigeminal sinir var. Bu sinir yüzden ve kafadan gelen duyuları taşıyor. Migrende bu sinir aşırı uyarılıyor.

Aşırı uyarılan trigeminal sinir, CGRP adlı bir madde salıyor. CGRP beynin çevresindeki damarları genişletiyor, çevrelerinde iltihaplanmaya yol açıyor ve o tanıdık zonklayan ağrı başlıyor. İşin güzel yanı, bu mekanizma anlaşılınca yeni ilaçlar da geldi: yeni migren ilaçlarının bir kısmı tam olarak CGRP'yi engelliyor.

Baş ağrısını ne tetikliyor?

En bilinen tetikleyiciler şunlar:

• Az su içmek
• Uykusuzluk
• Öğün atlamak
• Stres
• Alkol
• Kafeini birden azaltmak

Bunlar baş ağrısını tetikleyebilir ama her baş ağrısının tek bir sebebi yok. Bir de dikkat etmen gereken bir tuzak var: ağrı kesiciyi çok sık, ayın birçok gününde almak, tek başına daha fazla baş ağrısına yol açabiliyor. Buna ilaç aşırı kullanımı baş ağrısı deniyor.

Ne zaman hemen doktora gitmelisin?

Çoğu baş ağrısı zararsız. Ama bazı işaretler acil yardım gerektiriyor. Ağrı aniden ve çok şiddetli geldiyse, hayatının en kötü baş ağrısı gibiyse, ya da yanında ateş, ense sertliği, kafa karışıklığı veya güçsüzlük varsa beklemeden doktora git.

Bugün bu ne anlama geliyor?

Bir dahaki sefere başın ağrıdığında, acıyan şeyin beynin değil, onu saran zarlar, damarlar, sinirler ve kaslar olduğunu bil. Suyunu iç, uykunu al, öğün atlama, omuzlarını gevşet. Ağrı kesiciye de her gün sarılma. Ve tehlike işaretlerini gördüğünde zaman kaybetme.