WerasBlog

Yapay zekâ, yazılım, teknoloji ve bilimde olan biten; sade ve kaynağıyla.

Abone ol
Son Haberler
Bilim

Güneş bir anda yok olsa bunu ne zaman fark ederdik?

Güneş şu an yok olsa yaklaşık 8 dakika boyunca hiçbir şeyden haberin olmazdı. Peki çekim ne olurdu, Dünya nereye giderdi, Ay ne zaman kararırdı?

Güneş bir anda yok olsa bunu ne zaman fark ederdik?
Görsel: NASA · Unsplash · Unsplash License
Kısa video

Güneş şu an, tam bu saniye yok olsa yaklaşık 8 dakika boyunca hiçbir şeyden haberin olmazdı. Gökyüzüne bakınca onu yerinde görür, yüzünde sıcaklığını hissederdin. Baştan söyleyelim: bu bir düşünce deneyi. Güneş gerçekte bir anda yok olamaz. Ama bu soruyu sormak, evrenin nasıl çalıştığını anlamanın en güzel yollarından biri.

Işık yolda

Güneş'i gördüğün her an, aslında onun biraz önceki hâlini görüyorsun. Çünkü Güneş ile Dünya arasında yaklaşık 150 milyon km var. Işık ne kadar hızlı olursa olsun, bu yolu bir anda geçemiyor: yaklaşık 8 dakika 20 saniye, yani aşağı yukarı 499 saniye sürüyor.

Yani Güneş yok olduğu anda, yola çıkmış son ışık hâlâ bize doğru geliyor olurdu. O ışık bitene kadar sahilde güneşlenen biri hiçbir değişiklik fark etmezdi. Gün ışığı, sıcaklık, gölgeler: hepsi yerinde kalırdı. Telefonundaki saat ilerler, sen havluna uzanmış kitabını okursun ve gökyüzünde her şey normal görünür.

Peki ya çekim?

Asıl ilginç soru burada başlıyor. Güneş Dünya'yı çekimiyle yörüngede tutuyor. Güneş yok olunca bu çekim de anında mı kaybolurdu? Dünya o saniye savrulur muydu?

Hayır. Çekimdeki değişiklikler de ışık hızıyla yayılıyor. Yani çekimin kaybolduğu haberi de bize ışıkla aynı anda, yaklaşık 8 dakika sonra ulaşırdı.

Bunu nereden biliyoruz? 2017'de iki nötron yıldızının birleşmesi, GW170817 adıyla bilinen olay, bunu gösterdi. Bu birleşmeden gelen çekim dalgaları ile ışık bize aynı hızla ulaştı. Aradaki fark, katrilyonda bir civarından bile küçüktü. Yani çekim, ışıkla yan yana koşan bir haberci gibi. Biri öbüründen önce gelmiyor.

Dünya yörüngeden çıkar

O 8 dakika boyunca Dünya, hiçbir şey olmamış gibi yörüngesinde dönmeye devam ederdi. Çekimin kaybolduğu haber gelince ise artık onu döndüren bir şey kalmazdı. Dünya o anki yönünde, saniyede yaklaşık 30 km hızla dümdüz bir çizgide uzaya doğru giderdi.

Ay ve gezegenler sırayla söner

Ay kendi ışığını üretmiyor, sadece Güneş'in ışığını yansıtıyor. Bu yüzden Güneş gökyüzümüzden kaybolduktan yaklaşık 1,3 saniye sonra Ay da kararırdı.

Diğer gezegenler de aynı şekilde, onlardan yansıyan son ışık bize ulaştıkça tek tek sönerdi. Jüpiter, o an nerede olduğuna göre yaklaşık 35-50 dakika sonra gökyüzünden kaybolurdu. Yani gece gökyüzü bir anda değil, ışık ışık kararırdı.

Bugün bu ne anlama geliyor?

Rahat ol, böyle bir şey olmayacak. Güneş'in önünde yaklaşık 5 milyar yıl daha var. Ondan sonra da bir anda kaybolmayacak, kızıl bir deve dönüşecek.

Ama bu deney önemli bir şeyi hatırlatıyor: Hiçbir haber ışıktan hızlı gelmiyor. Gökyüzüne her baktığında geçmişi görüyorsun. Güneş'e baktığında gördüğün, onun 8 dakika önceki hâli.

Kaynaklar:NASA - Sun facts,LIGO - Press release on GW170817,Wikipedia - Speed of gravity,Wikipedia - Astronomical unit

PaylaşWhatsAppTelegramXFacebookLinkedIn
#Güneş#ışık hızı#çekim dalgaları#GW170817#Dünya'nın yörüngesi#Jüpiter#biliyor muydun

Weras Labs'ten

Bu konuda sana yardımcı olabiliriz

Okuduğun konuyu işletmen için çalışan bir ürüne dönüştürüyoruz. Kodu yazan kişiyle konuşursun; fiyat ve süre baştan net.

Sıkça sorulan sorular

Güneş yok olsa ne zaman fark ederdik?

Yaklaşık 8 dakika 20 saniye sonra. Güneş'in ışığı yaklaşık 150 milyon km'lik yolu bu sürede geçiyor, bu yüzden o süre boyunca Güneş'i görmeye ve sıcaklığını hissetmeye devam ederdik.

Güneş yok olsa Dünya hemen yörüngeden çıkar mıydı?

Hayır. Çekimdeki değişiklikler de ışık hızıyla yayılıyor. Dünya yaklaşık 8 dakika daha yörüngesinde döner, sonra saniyede yaklaşık 30 km hızla düz bir çizgide giderdi.

Güneş yok olsa Ay ne zaman kararırdı?

Ay yalnızca Güneş'in ışığını yansıttığı için, Güneş gökyüzümüzden kaybolduktan yaklaşık 1,3 saniye sonra o da kararırdı.

Yazar hakkında

Habip Dayan

Habip Dayan

Weras Labs kurucusu

Habip Dayan, profesyoneller ve ekipler için yazılım ürünleri geliştiren Weras Labs'in kurucusu. 2018'den bu yana yazılım geliştiriyor; yapay zekâ, bulut mimarisi ve ürün tasarımı üzerine yazıyor.

Yorumlar

Saygılı ol; reklam ve kişisel veri paylaşma. Kurallara uymayan yorumlar silinir.

İlgili yazılar

Bilim · Tümü