WerasBlog

Yapay zekâ, yazılım, teknoloji ve bilimde olan biten; sade ve kaynağıyla.

Abone ol
Teknoloji

Cep telefonu kanser yapar mı? Dünya Sağlık Örgütü ne diyor?

Telefon sinyali 2011'de 'olası kanserojen' sınıfına girdi. Aynı sınıfta turşu da var. 63 çalışmaya bakan 2024 incelemesi ise beyin kanseriyle bağlantı bulmadı.

Cep telefonu kanser yapar mı? Dünya Sağlık Örgütü ne diyor?
Görsel: Yann Forget · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

Telefonun beyin kanseri yaptığını mutlaka duymuşsundur. Hatta bunu Dünya Sağlık Örgütü'nün söylediğini de duymuş olabilirsin. Peki o örgütün listesine baktığında ne görürsün? Telefon sinyaliyle aynı sınıfta turşu.

2011'de ne oldu?

Mayıs 2011'de Dünya Sağlık Örgütü'nün kanser ajansı IARC, radyo frekansı elektromanyetik alanları "olası kanserojen" sınıfına koydu. Telefon sinyali de bir radyo dalgası. Sınıfın adı Grup 2B.

Kararı 14 ülkeden 31 bilim insanı verdi. "Olası kanserojen" kulağa korkutucu geliyor ama ayrıntısı önemli. IARC kanıtın "sınırlı" olduğunu söyledi ve bunun "biraz risk olabileceği" anlamına geldiğini açıkladı. Yani ajans telefonun kanser yaptığını söylemedi. "Olabilir" dedi ve kanıtın az olduğunu da ekledi.

Turşunun o listede ne işi var?

Grup 2B zayıf bir sınıf. İçinde aloe vera yaprağının tamamından yapılan öz de var, Asya'nın geleneksel turşuları da. Kulağa komik geliyor, ama hikâyenin asıl dersi de burada.

Buradaki püf nokta şu: bu sınıflar bir şeyin ne kadar tehlikeli olduğunu söylemiyor. IARC kanıtın ne kadar güçlü olduğuna göre sıralıyor. Bu yüzden "telefon turşu kadar tehlikeli" demek de yanlış olur. Liste böyle bir karşılaştırma yapmıyor. Aynı kutuda olmak, aynı riski taşımak demek değil.

Sinyal DNA'ya ne yapabilir?

İşin bir de fizik tarafı var. Telefon sinyali, iyonlaştırıcı olmayan bir radyo dalgası. Yani DNA'daki kimyasal bağları koparacak enerjisi yok.

Röntgen ışınları ve morötesi ışık (UV) ise böyle değil. Onlarla telefon sinyali arasındaki fark tam da bu enerji meselesi.

2024'te ne bulundu?

Asıl büyük resim Eylül 2024'te geldi. Dünya Sağlık Örgütü'nün istediği sistematik bir incelemenin başında Avustralya'nın ARPANSA kurumu vardı. İnceleme, 1994-2022 arasındaki 63 çalışmayı analiz etti. Yani tek bir araştırmanın sonucundan söz etmiyoruz.

Sonuç: cep telefonu kullanımıyla beyin kanseri arasında bağlantı bulunmadı. Üstelik bu, 10 yıldan uzun süredir telefon kullananlar ve çok uzun süre konuşanlar için de geçerli.

Baz istasyonu için de bir sonuç var. İnceleme, yayın antenlerinin ya da baz istasyonlarının yakınında çocukluk çağı lösemisi veya beyin kanseri riskinin arttığını da bulmadı.

Bunun sana anlamı ne?

Bir daha biri "Dünya Sağlık Örgütü telefon kanser yapar dedi" derse, cümlenin neresinin eksik olduğunu artık biliyorsun. Ajans "yapar" demedi, "olası" dedi ve kanıtın sınırlı olduğunu da ekledi. 2024'teki büyük inceleme ise bağlantı bulmadı.

Bu, bilimin konuyu sonsuza dek kapattığı anlamına gelmiyor. Ama bugünkü büyük incelemeler telefon kullanımıyla beyin kanseri arasında bağlantı bulmuyor. O liste de zaten tehlikeyi değil, kanıtın gücünü ölçüyor.

Kaynaklar:IARC Press Release No. 208 (2011),ARPANSA - WHO review finds no link between mobile phone use and brain cancer,Wikipedia - Mobile phone radiation and health,IARC Monographs - List of classifications

PaylaşWhatsAppTelegramXFacebookLinkedIn
#cep telefonu#beyin kanseri#Dünya Sağlık Örgütü#IARC#ARPANSA#radyo dalgaları#biliyor muydun

Weras Labs'ten

Bu konuda sana yardımcı olabiliriz

Okuduğun konuyu işletmen için çalışan bir ürüne dönüştürüyoruz. Kodu yazan kişiyle konuşursun; fiyat ve süre baştan net.

Sıkça sorulan sorular

Dünya Sağlık Örgütü telefonun kanser yaptığını söyledi mi?

Hayır. Kanser ajansı IARC, Mayıs 2011'de radyo frekansı alanlarını "olası kanserojen" (Grup 2B) sınıfına koydu ve kanıtın sınırlı olduğunu söyledi. Bu, kanser yaptığının kanıtlandığı anlamına gelmiyor.

Telefon kullanımıyla beyin kanseri arasında bağlantı var mı?

Eylül 2024'te 63 çalışmayı analiz eden sistematik inceleme bağlantı bulmadı. Bu sonuç, 10 yıldan uzun kullanımda ve çok konuşanlarda da aynı.

Baz istasyonlarının yakınında yaşamak risk mi?

Aynı inceleme, yayın antenleri ve baz istasyonlarının yakınında çocukluk çağı lösemisi veya beyin kanseri riskinde artış bulmadı.

Yazar hakkında

Habip Dayan

Habip Dayan

Weras Labs kurucusu

Habip Dayan, profesyoneller ve ekipler için yazılım ürünleri geliştiren Weras Labs'in kurucusu. 2018'den bu yana yazılım geliştiriyor; yapay zekâ, bulut mimarisi ve ürün tasarımı üzerine yazıyor.

Yorumlar

Saygılı ol; reklam ve kişisel veri paylaşma. Kurallara uymayan yorumlar silinir.

İlgili yazılar

Teknoloji · Tümü