WerasBlog

Yapay zekâ, yazılım, teknoloji ve bilimde olan biten; sade ve kaynağıyla.

Abone ol
Bilim

4.500 yıl önce bir piramidi nasıl inşa ederdin?

Elinde ne vinç var ne demir; sadece bakır aletler, halatlar ve binlerce işçi. Büyük Giza Piramidi'ni adım adım sen inşa etsen nasıl yapardın?

4.500 yıl önce bir piramidi nasıl inşa ederdin?
Görsel: Logan Gutierrez · Unsplash · Unsplash License
Kısa video

Bir piramit inşa etmek istiyorsun. Ama elinde ne vinç var ne demir. Sadece bakır aletler, halatlar, ahşap kızaklar ve binlerce işçi. Yıl yaklaşık MÖ 2560, yani bugünden 4.500 yıl öncesi. Peki nereden başlarsın?

Firavunun siparişi

İşi veren firavun Khufu. İstediği şey Büyük Giza Piramidi: ilk yapıldığında yaklaşık 146 metre yüksekliğinde bir mezar. Bunun için kabaca 2,3 milyon taş blok gerekiyor. Tahminlere göre bir blok ortalama 2,5 ton geliyor. Ve iş, genel kabule göre yaklaşık 20 yıl sürecek.

Önce taşı bulursun

İşin güzel yanı şu: taşın çoğunu uzakta aramana gerek yok. Kireçtaşının büyük kısmı tam Giza'da, şantiyenin yanı başındaki ocaktan çıkıyor.

Aletlerin basit: bakır keskiler ve testereler, dolerit denen sert taştan tokmaklar, ahşap kaldıraçlar ve halatlar. İşçiler kayayı bu aletlerle oyup bloğu yerinden ayırıyor.

Bazı taşlar tekneyle gelir

Piramidin dışını kaplayan parlak beyaz kireçtaşı ise başka yerden geliyor: Nil'in karşı yakasındaki Tura'dan. Kral Odası'ndaki granitse çok daha uzaktan, yaklaşık 800 km güneydeki Asvan'dan, teknelerle Nil boyunca geliyor.

Bunu nereden mi biliyoruz? 2013'te Wadi al-Jarf'ta papirüsler bulundu. Bunlara Merer'in Günlüğü deniyor. Tura kireçtaşını tekneyle Giza'ya taşıyan bir ekibin seyir defteri bu. Bugüne kadar bulunan en eski yazılı papirüslerden biri.

Kızak ve bir kova su

Taş elinde. Şimdi onu şantiyeye götürmen lazım. Bloğu ahşap bir kızağın üstüne koyar, halatlarla çekersin.

Ama kum çekmeyi zorlaştırır. Çözümü eski Mısırlılar zaten çizmiş: Djehutihotep'in mezarındaki bir duvar resminde, dev bir heykel taşıyan kızağın önüne su döken bir adam görülüyor.

Bu su boşuna değil. 2014'te Amsterdam Üniversitesi'nden fizikçiler bunu test etti. Physical Review Letters'ta yayımlanan çalışmaya göre kumu doğru miktarda ıslatmak, kızağı çekmek için gereken gücü kabaca yarıya indiriyor.

Peki taşı yukarı nasıl çıkarırsın?

İşte bu hâlâ tartışılıyor. Düz bir rampa, piramidin yüzünde zikzak çizen bir rampa ya da etrafında dönen sarmal bir rampa; hepsi öne sürüldü ve hiçbiri kesin kanıtlanmış değil.

Ama bir ipucu var. 2018'de arkeologlar Hatnub taş ocağında merdivenli ve direk delikli dik bir rampa buldu. Yaklaşık 4.500 yıllık bir çekme sistemi bu. Yani o dönemin ustaları ağır taşı dik bir yokuştan yukarı çekmeyi biliyordu.

Bu işi kimler yaptı?

Köleler değil, bunu baştan söyleyelim. Arkeologlar Giza yakınında bir işçi kasabası ve işçilere ait mezarlar buldu. Tahminen 20.000-30.000 kişi burada çalıştı, çoğu dönüşümlü vardiyalarla.

Bugün ne anlama geliyor?

Büyük Giza Piramidi gizemli bir teknolojinin değil, iyi bir organizasyonun eseri. Yakındaki ocak, Nil'deki tekneler, ıslatılmış kum, rampalar ve yıllarca dönüşümlü çalışan binlerce insan. Bir dahaki sefere o fotoğrafa baktığında şunu hatırla: her bloğu bir ekip, bir halat ve bir kova su yerine taşıdı.

Kaynaklar:Wikipedia - Great Pyramid of Giza,Fall et al. 2014, Physical Review Letters - Sliding friction on wet and dry sand,Wikipedia - Diary of Merer,Wikipedia - Egyptian pyramid construction techniques

PaylaşWhatsAppTelegramXFacebookLinkedIn
#Büyük Giza Piramidi#Khufu#Merer'in Günlüğü#Djehutihotep#Nil#biliyor muydun

Weras Labs'ten

Bu konuda sana yardımcı olabiliriz

Okuduğun konuyu işletmen için çalışan bir ürüne dönüştürüyoruz. Kodu yazan kişiyle konuşursun; fiyat ve süre baştan net.

Sıkça sorulan sorular

Mısır piramitlerini köleler mi yaptı?

Hayır. Arkeologlar Giza yakınında bir işçi kasabası ve işçilere ait mezarlar buldu. Tahminen 20.000-30.000 kişi, çoğu dönüşümlü vardiyalarla çalıştı.

Piramitlerin taşları nereden geldi?

Kireçtaşının çoğu Giza'daki ocaktan çıktı. Beyaz kaplama taşı Nil'in karşısındaki Tura'dan, Kral Odası'nın granitiyse yaklaşık 800 km güneydeki Asvan'dan teknelerle geldi.

Mısırlılar kızağın önüne neden su döküyordu?

Islak kum kızağın daha kolay kaymasını sağlıyor. 2014'te Amsterdam Üniversitesi'nden fizikçiler, kumu doğru miktarda ıslatmanın gereken çekme gücünü kabaca yarıya indirdiğini gösterdi.

Yazar hakkında

Habip Dayan

Habip Dayan

Weras Labs kurucusu

Habip Dayan, profesyoneller ve ekipler için yazılım ürünleri geliştiren Weras Labs'in kurucusu. 2018'den bu yana yazılım geliştiriyor; yapay zekâ, bulut mimarisi ve ürün tasarımı üzerine yazıyor.

Yorumlar

Saygılı ol; reklam ve kişisel veri paylaşma. Kurallara uymayan yorumlar silinir.

İlgili yazılar

Bilim · Tümü