Dünya'yı bir uçtan öbür uca delip tünele atlasan, karşı tarafa yaklaşık 38 dakikada varırdın. Kulağa garip geliyor ama bu, bir düşünce deneyinin cevabı. Üstelik ders kitaplarında yazan rakamdan daha kısa.
Düşünce deneyi
Önce kuralları koyalım. Dünya'nın tam merkezinden geçen, dümdüz bir tünel hayal et. Tünelin içinde hava yok, yani seni yavaşlatacak bir sürtünme de yok. Çekirdeğin korkunç sıcaklığını da şimdilik yok sayıyoruz. Tünelin boyu Dünya'nın çapı kadar: yaklaşık 12.742 km.
Şimdi tünelin ağzından kendini bırakıyorsun. Yerçekimi seni aşağı çekiyor ve düştükçe hızlanıyorsun. Peki karşıya varman ne kadar sürer?
Ders kitabının cevabı: 42 dakika
Fizik kitapları bu soruyu basit bir varsayımla çözer: Dünya'nın her yerinin aynı yoğunlukta olduğunu kabul eder. Bu varsayımla hesap yapınca yolculuk yaklaşık 42 dakika sürüyor.
İşin hoş bir yanı var. Yüzeyi sıyırarak dönen bir uydu, Dünya'nın etrafındaki turunu yaklaşık 84 dakikada tamamlar. Bu 42 dakika da tam olarak o turun yarısı.
Gerçek Dünya: 38 dakika 11 saniye
Ama gerçek Dünya her yeri aynı olan bir top değil. Dışta kabuk, altında manto, en ortada da çok yoğun bir çekirdek var.
2015'te McGill Üniversitesi'nden Alexander Klotz, soruyu bu gerçek yapıyla yeniden hesapladı. Depremlerin dalgalarından elde edilen ve PREM adıyla bilinen yoğunluk verisini kullandı. Sonuç American Journal of Physics dergisinde yayımlandı: yolculuk yaklaşık 38 dakika 11 saniye.
Peki neden daha kısa? Çünkü Dünya'nın çekirdeği çok yoğun. Bu yüzden sen aşağı indikçe çekim zayıflamıyor, yolun büyük bir kısmında güçlü kalıyor, hatta biraz artıyor. Daha güçlü çekim, daha hızlı düşüş demek.
Merkezde ve öbür uçta ne olur?
Tam merkeze vardığında yerçekimi sıfır olur. Ama sen o anda en yüksek hızındasın: saniyede birkaç kilometre. Merkezi geçince çekim artık seni geri çekmeye başlar ve yavaşlarsın.
Karşı uca vardığında hızın tam sıfırdır. Tünelin ağzında bir an durursun, sonra yeniden aşağı düşersin. Sürtünme olmadığı için bu gidiş geliş sonsuza kadar sürer, tıpkı hiç durmayan bir sarkaç gibi.
Böyle bir tünel kazılabilir mi?
Hayır. Çekirdek binlerce derece sıcak ve devasa bir basınç altında. İnsanlığın açtığı en derin delik, Rusya'daki Kola Süper Derin Kuyusu, 1989'da yalnızca yaklaşık 12,2 km derine inebildi. Bu, Dünya'nın içinden geçen yolun kabaca %0,1'i.
Yani bu yolculuğa kimse çıkamayacak. Ama bu hayali düşüş, gezegenin içini anlamak için güzel bir pencere: 42 dakikadan kısalan o birkaç dakika, ayağımızın çok altındaki yoğun çekirdeğin imzası.
Kaynaklar:Klotz 2015 - The Gravity Tunnel in a Non-Uniform Earth (arXiv),Live Science - How long would it take to fall through the Earth?,Wikipedia - Gravity train,Wikipedia - Kola Superdeep Borehole
Weras Labs'ten
Bu konuda sana yardımcı olabiliriz
Okuduğun konuyu işletmen için çalışan bir ürüne dönüştürüyoruz. Kodu yazan kişiyle konuşursun; fiyat ve süre baştan net.
Sıkça sorulan sorular
Dünya'nın içinden düşmek ne kadar sürer?
Ders kitaplarındaki klasik cevap, Dünya'yı her yeri aynı yoğunlukta bir top sayarak yaklaşık 42 dakikadır. Alexander Klotz'un 2015'te gerçek yoğunluk verisiyle yaptığı hesap ise yaklaşık 38 dakika 11 saniye veriyor.
Tünelin öbür ucundan dışarı fırlar mısın?
Hayır. Karşı uca hızın sıfıra inmiş olarak varırsın, bir an durur ve geri düşersin. Sürtünme olmasaydı bu gidiş geliş sonsuza kadar sürerdi.
Dünya'yı delen bir tünel kazmak mümkün mü?
Hayır. Çekirdek binlerce derece sıcak ve devasa basınç altında. En derin kuyu olan Kola Süper Derin Kuyusu yalnızca yaklaşık 12,2 km derine inebildi.
Yazar hakkında

Habip Dayan
Weras Labs kurucusu
Habip Dayan, profesyoneller ve ekipler için yazılım ürünleri geliştiren Weras Labs'in kurucusu. 2018'den bu yana yazılım geliştiriyor; yapay zekâ, bulut mimarisi ve ürün tasarımı üzerine yazıyor.
Yorumlar
Saygılı ol; reklam ve kişisel veri paylaşma. Kurallara uymayan yorumlar silinir.



